Arhitektura Vrnjačke banjeU drugoj polovini XIX veka su se pojavile prve ideje o uređenju prostora
ove banje.

Inženjer Vilhem Žigmond je smatrao da lečilišne i smeštajne kapacitete treba smestiti na okolnim brdima, jer dolina Vrnjačke reke nije podesna za tako nešto. Drugog mišljenja je bio inženjer Ignjat Sjenicki koji je zagovarao ideju o regulisanju toka reke kako bi se dobio neophodan prostor za razvoj Vrnjačke Banje. Nijedno od ova dva idejna rešenja nije prihvaćeno u potpunosti. Poznato je da već krajem XIX i početkom XX veka počinje gradnja pansiona i vila na padinama iznad Vrnjačke reke. U ovom periodu se oformljuje tzv. jezgro Vrnjačke Banje, koga čini desetak objekata, i to – vila Slavuj, Avala, Simić, Zora, Grlica (Borović-Dimić, 2005).
Službenik Ministarstva građevine, arhitekta Franc Vintura 1890. god daje predlog i skicu za izgradnju Vrnjačke Banje. On je uradio izvođačke planove za nekoliko objekata, napravio plan saobraćajnica i plan regulacije Vrnjačke reke, zatim osmislio čitav izgled staklene bašte i parka sa zasadima, i predvideo buduće potrebe čitave Banje. Godine 1912. država obezbeđuje znatna sredstva za početak urbanizacije Vrnjačke Banje. Deset godina kasnije, donosi se Pravilnik o podizanju građevina u banjama Srbije, kojim je država želela da reguliše uređenje i samu gradnju u Vrnjačkoj, i drugim banjama u zemlji.
Postojalo je više planova o urbanizaciji Banje, koji su brzo donošeni, i naknadno dopunjavani. Međutim, 1940. usvojen je generalni urbanistički plan, autora inženjera arhitekture Ratomira Bogojevića i Nikole Gavrilovića. Ovaj plan je ostao u upotrebi i posle Drugog Svetskog rata. Primećuje se pozitivan odnos države prema Banji, i želja za očuvanjem onih vrednosti koje su karakterisale banje tog perioda.
Vrnjačka Banja već decenijama unazad, predstavlja najposećeniju banju Srbije. Poslednjih tridesetak godina izgrađen je veliki broj modernih hotela, velikih kapaciteta i luksuzno opremljenih. Zahvaljujuci brojnim modernim arhitektonskim objektima poput hotela Breza, Fontana, Merkur, Orion, Slatina, Slavija, narušen je postojeći arhitektonski sklad, i banja sve više poprima izgled modernog banjskog centra. Srušena su starija zdanja banjske arhitekture, kao sto su hotel Orlovac, vila Atina, Vila Florida, Mlako kupatilo, hidro-termalni zavod Terapija, dok je tržni centar oko pijace jedan od malobrojnih pokušaja očuvanja nekadašnjeg tradicionalnog uredjenja Banje. Srušene su i nekadašnje prodavnice, mlekarnice, poslastičarnice, kao i paviljoni na starim izvorima, odnosno tipičan ambijent banje iz XIX veka. Rimski izvor sakriven je ispod staklene piramide, koja predstavlja umanjenu kopiju Luvra, a banjski ambijent je posebno narušen konstrukcijom hotela Nova Zvezda, koji je ogromnih dimenzija, i nalazi se u samom centru Banje.
Pravi biser banjske arhitekture predstavlja dvorac Belimarkovac, sagrađen u stilu romantičarskog istorizma i po uzoru na poljske vile severne Italije. Sagrađen je prema projektu bečkog arhitekte Vintera, izmedju 1882. i 1887. Pripadao je generalu Jovanu Belimarkoviću, namesniku maloletnog kralja Aleksandra Obrenovića. Danas dvorac predstavlja “Zamak kulture”, i proglašen je kulturnim dobrom od velike vrednosti, u kome je smešten Zavičajni muzej Vrnjačke Banje. Ovde se jos održavaju i izložbe, koncerti, promocije knjiga i druge kulturno – umetničke svečanosti.

Komentiraj

Please enter your comment!
Please enter your name here