Istorija Beograda datira od 7000. godina pre nove ere. Mnoge kulture i događaji su obeležili istoriju Beograda i nemoguće je nabrojati ih sve.
VincaNa njegovoj teritoriji se nalazila jedna od najvažnijih praistorijskih kultura – Vinčanska kultura. U starom veku oblast Beograda su naseljavala tračko-dačka plemena, a nakon njih su prvo došli Kelti pa Rimljani. Kasnije je Beograd bio u posedu Vizantije, Bugarske, Ugarske, Osmanlijskog carstva i Srbije. Zbog povoljnog geografskog položaja oko Beograda se vodilo 115 ratova, a sam grad je bio rušen 44 puta. Beograd je postao glavni grad Srbije 1841. godine, a od 1918. je bio glavni grad Jugoslavije, u svim njenim oblicima.

Praistorija

Oko 7000. godina pre nove ere, na prostoru Balkanskog poluostrva su dominirale neolitska starčevačka i vinčanska kultura, koje su se razvijale u okolini današnjeg Beograda. Sa neolitskom starčevačkom kulturom su povezani prvi zemljoradnički narodi na ovim prostorima. Vinčanska kultura je smenila starčevačku kao naprednija zemljoradnička kultura, koja je izrasla iz ranijih starčevačkih naselja. Za vinčansku kulturu su bila karakteristična velika naselja, od kojih su neka bila najveća u praistorijskoj Evropi.

Stari vek i vladavina Rima

Jovianov novčićTračko-dačko pleme Singi je naseljavalo oblast Beograda u starom veku. Godine 279. pre nove ere dogodila se Keltska invazija Balkanskog poluostrva, a keltsko pleme Skordisci je preuzelo Beograd i dalo mu ime Singidun, po plemenu Singi koje je živelo tu i reči dun što znači tvrđava. Nakon njih Rimljani su zauzeli Beograd i celo Balkansko poluostrvo tokom 1. veka pne, a od tada Beograd nosi romanizovan naziv Singidunum. Iako tada Singidunum nije bio najznačajniji grad u tom regionu (značajniji su bili Viminacijum (Kostolac) i Sirmijum (Sremska Mitrovica)), on je imao određeni značaj jer se nalazio na važnom putu koji je povezivao rimske tvrđave i naselja duž dunavskog limesa. Singidunum je svoj vrhunac u tom periodu dostigao 86. godine pne. kada je u njega došla Legija IV Flavija, koja je brojala oko 6000 vojnika i bila je najvažnija vojna formacija za suprotstavljanje Dačanima sa severne strane Dunava. Car Hadrijan je u 2. veku nove ere Singidunumu dao status municipija. Municipija je grad druge klase, što znači da ima sospstvenu samoupravu ali njegovi stanovnici nisu imali rimsko drževljanstvo, već takozvano latinsko pravo (plaćanje poreza i služenje vojske, bez učestvovanja u političkom životu). Kasnije je Singidunum postao punopravna kolonija. U Singidunumu se rodio Rimski car Jovijan, 332. godine.
Singidunum je dobro napredovao u mirovnom periodu, ali nažalost on nije potrajalo zbog problema u carstvu i van njega. Tako da se Singidunum na kraju našao na granici propadajućeg carstva. Nakon raspada Rimskog carstva Beograd se nalazio u rukama Huna, Vizantije, Sarmata, Ostrogota, Gipida, Avara i Slovena. Sve ovo se odvija do 7. veka, a nakon toga se Singidunum ne pominje 2 veka, jer više nije pogranična tvrđava i gubi na značaju. I pored toga, arheološki nalazi ukazuju na kontinuiran život u gradu za to vreme. Beograd kao slovensko ime grada (verovatno zbog zidina od belog krečnjaka), se pominje 16. aprila 878. godine, u pismu pape Jovana VIII upućenog bugarskom caru. U 10. i 11. veku se neprekidno vode intenzivni ratovi oko Beograda, pretežno između Ugara i Vizantije, ali i Bugara. Zanimljiv podatak je da je ugarski kralj Stefan II 1124. godine porušio Beograd, i njegovim kamenom gradio Zemun, a 1152. je Vizantijski car Manojlo I srušio Zemun i ponovo gradio Beograd. Za sve to vreme kroz grad prolaze brojne krstaške vojske, koje pustoše grad i ostavljaju svoj rušilački pečat.
Beograd prvi put dolazi pod srpsku vlast, kada je srpski kralj Dragutin dobio Beograd sa Mačvom, kao zet i vazal ugarskog kralja Stefana. U tom periodu se intenzivno naseljava srpsko stanovništvo i jača uticaj Srpske pravoslavne crkve. Nakon njegove smrti 1316. godine, dolazi do spora sa Ugarskom koja je tražila povraćaj grada i koja ga osvaja 1319. Beograd nakon ovog postaje utvrđenje ugarske vojske za odbranu od širenja srpskog carstva cara Dušana.

Ugarsko-Turski ratovi

Beograd 16.vekPošto se na sceni Evrope pojavila nova osvajačka sila Turska, Mađari dozvoljavaju ponovnu izgradnju Beograda i naseljavanje Srba. Beograd cveta pod vladavinom despota Stefana Lazarevića i postaje verski, privredi i kulturni centar regiona, a u grad dolaze mnogi sposobni i bogati ljudi. Procenjuje se da je tada u Beogradu živelo između 40 i 50 hiljada ljudi. Nakon smrti despota Stefana Lazarevića, njegov naslednik Đurađ Branković je bio prinuđen da vrati Beograd Mađarima 1427. godine, a srpski narod se polako potiskuje iz grada i jača uticaj katoličke crkve. Turska vojska je od 1440. pokušavala da osvoji Beograd, a grad je odolevao sve do 1521. kada ga je osvojio Sulejman Veličanstveni, 21. avgusta. Nakon ovoga, Turcima je put ka zapadnoj Evropi otvoren i Beograd gubi strateški značaj i relativno je miran narednih 150 godina. Grad u ovom periodu cveta i ima važnu saobraćajnu i trgovačku funkciju. Jevrejska zajednica je od 1643. živela u četvrti Dorćol pored Dunava. U 17. veku grad izlazi van srednjovekovnih zidina i broji oko 100 000 stanovnika. Krajem 17. veka grad pogađaju kuga, požari i pobune janjičara, što dovodi do stagnacije grada.
Nakon poraza Turske pod Bečom 1683. godine ponovo kreću ratovi izmeću Ugarske i Turske, a Beograd se još jednom nalazi na granici između dve sile. Grad ponovo nekoliko puta prelazi iz jednih u druge ruke i doživljava periode prosperiteta i razaranja naizmenično.

Oslobađanje Beograda

Istorija Beograda do modernog dobaNakon pogibije Mustafa-paše 1801. u Beogradu i okolnim selima vlada bezakonje, janjičarsko nasilje i pljačkanje. Ovo se završava sečom knezova što budi nacionalnu svest kod Srba i kulminira Prvim srpskim ustankom 1804. godine. Od samog početka cilj ustanka je oslobađanje Beograda i to se dešava 1806. godine pod vođstvom Karađorđa, a 1807. Beograd postaje glavni grad Srbije. Turska je povratila Beogra 1813. godine i izvršavala represiju nad srpskim stanovništvom sve do Drugog srpskog ustanka 1815. godine, pod vođstvom Miloša Obrenovića. On je u odnose sa Turskom uneo više diplomatije i uz određene povlastice je naseljavao Srbe sa juga u Beograd. Turci polako napuštaju Beograd koji doživljava svoj procvat, i zadržavaju se samo u tvrđavi dok varoš pripada Srbima. U grad dolaze mnogi viđeni Srbi i grade se mnoge značajne ustanove, od kojih većina i danas postoji.
Nakon ubistva jednog srpkog dečaka kod Čukur česme, počinju pregovori oko definitivnog odlaska turske vojske iz srpskih gradova. Ali-Raza, turski komandant Beograda 18. aprila 1867. godine predaje ključeve Beograda knezu Mihailu Obrenoviću na Kalemegdanu. Tada su turski stražari zamenjeni srpskim a pored turske zastave podignuta je i srpska. Na početku srpsko-turskog rata 1876. sa tvrđave je konačno skinuta zastava Turske. Godine 1878. na Berlinskom kongresu je priznata nezavisnost Srbije, a 1882. Srbija postaje kraljevina, a Beograd njena prestonica.
Nakon toga sledi ubrzan privredni i kulturni razvoj grada. Centralni položaj u gradu je imala ulica Kneza Mihaila koja je bila najkraći put od tvrđave do varoši. Ubrzo ta ulica postaje jedan od najvažnijih trgovačkih centara u gradu, a tu ulogu je sačuvala i danas. Vremenom se uvode prve telefonske linije, vodovodna mreža i električno osvetljenje i grad doživljava procvat sve do Prvog svetskog rata.
Zahvaljujući ovako bogatoj istoriji, Beograd je danas prepun turističkih atrakcija. Burna istorija je ostavila brojne ruševine koje podsećaju na nemile događaje, ali i šarenoliku arhitekturu zahvaljujući kojoj u jednom gradu možete videti turske mehale i građevine pravljene po uzoru na Austrijsku arhitekturu. Sve više turista posećuje Beograd zbog njegove bogate istorije, a vraćaju mu se zbog njegove jedinstvene atmosfere, prijatnih domaćina, dobre hrane i smeštaja.

Komentiraj

Please enter your comment!
Please enter your name here