VetarNa jugoistoku Evrope, okruženo sa čak šest mora leži geografski region poznat kao Balkansko poluostrvo ili, jednostavno Balkan. Zapljuskuju ga vode: Crnog, Egejskog, Jonskog, Jadranskog, Mramornog i Sredozemnog mora.
Iako je već vekovima određivanje tačnih granica Balkanskog poluostrva prilično sporno, uglavnom se smatra da obuhvata teritorije: Srbije, Grčke, Slovenije, Hrvatske, Rumunije, Bugarske, Albanije, Bosne i Hercegovine, Bivše Jugoslovenske Republike Makedonije, Turske i Crne Gore.
Kako zauzima veliku površinu od čak 550 hiljada kvadratnih kilometara, tako se javlja i više tipova klime. U unutrašnjem delu Balkanskog poluostrva je mahom prisutna umereno kontinentalna klima, dok se u blizini većine mora koja je okružuju javlja sredozemna klima, mada je, recimo na obalama Crnog mora primećena suptropska klima sa primesama okeanske. U zoni visokih planinskih venaca je prisutna planinska klima.
Zanimljivo je da na području Balkana postoje neki vetrovi koji su specifični samo za ovo područje. A jedan od njih je i košava. Iako je najčuvenija “beogradska košava”, koja kako se veruje duva ili tri dana ili tri nedelje, ovaj vetar nam dolazi sa Karpata, a u našoj zemlji se oseća do Niša, na jugu, Subotice, na severu i Šida, na zapadu. Prema do sada zabeleženim podacima, udari ovog vetra su najjači na ulasku u Đerdapsku klisuru. Pretpostavlja se da nastaje kada se područje visokog vazdušnog pritiska nalazi nad teritorijom Ukrajine. Iako se najčešće javlja u jesenjim i zimskim mesecima, zabeležena je i takozvana “topla košava”, tokom letnjih meseci. Prosečna brzina košave je od 25 do 45 kilometara na sat, ali su zabeleženi čak i udari od 70 kilometara.
Na području Balkanskog poluosrva, tačnije Srbije prisutan je i vetar znan kao severac. Reč je o hladnom vetru koji nam stiže sa severa, iz Mađarske, pa duva preko Panonske nizine i srpke žitnice, Vojvodine.
Prolećni vetar za koji su naši stari verovali da ozelenjava gore dobio je naziv razvigor i specifičan je samo za Srbiju.
Još jedan severni vetar, specifičan za primorje Balkana je bura. Zabeleženo je da se najčešće javlja na severnim delovima obale Jadranskog mora, a ponegde i u unutrašnjosti. Bura dolazi sa kopna i prelazi preko planinskih venaca do mora. Uglavnom je vrlo jak vetar. Da bi se javila bura potrebno je da se “sudare” dve vrlo važne komponente, odnosno da more bude toplo, a kopneni deo hladniji. U većini slučajeva, bura počinje da duva naglo i zna da traje i po nekoliko dana. Vrlo često udari vetra budu i preko 20 metara u sekundi, a najjači zabeleženi udari su dostizali intenzitet od preko 50 metara u sekundi. Kada počne du duva bura, more se “uznemiri”, a vrlo često i njegova temperatura bude dosta niža.
Topao, suv vetar koji dolazi iz severnih delova Afrike, a prelazeći preko Sredozemnog mora postaje vlažan naziva se jugo ili široko. Uglavnom se javlja kada je vreme oblačno i često kišovito, a na moru izaziva visoke talase. Može se dogoditi da se javi i u letnjim mesecima, mada česće u jesenjim i zimskim. Najčešće se javlja na severnim delovima Jadranske obale. Brzina juga se kreće od 10 do 30 metara u sekundi, a ono što je posebno zanimljivo je da, za razliku od bure, jugo nikada ne počinje da duva iznenada. Postepeno povećavajući brzinu, jugo tek nakon 24 ili čak 36 sati dostiže svoju punu snagu, a mahom tokom trećeg dana od kada počne dostiže olujnu jačinu.
Napisao Vladimir ispred portala o putovanjima http://www.tt-group.net/

Komentiraj

Please enter your comment!
Please enter your name here